hottie wiersma afkicken medicijnverslaving

Verslaafd aan pijnstillers. Het overkomt mensen met ernstige hoofdpijn. Hoe kom je af van die medicijnafhankelijkheid, die de klachten eigenlijk verergert? Hottie Wiersma, moeder van drie kinderen, weet hoe het moet: afkicken, detoxen, pijn lijden. Zij deed het drie keer.

Uit Hoofdzaken #1, 2018
Auteur: Caspar van Loo

In haar Hilversumse woning zit Hottie Wiersma (44) er ontspannen bij. Een mok thee op de keukentafel, geen migraine en klaar om haar ervaringen met het afkicken van te veel triptanen en  pijnstillers te delen. ‘Ik denk dat het goed is dat anderen die nu in dezelfde situatie zitten als ik heb meegemaakt, lezen hoe het is om te stoppen. En vooral begrijpen wat het je oplevert.’

Het is 2009. Het jaar waarin orthopedagoog Hottie op advies van haar neuroloog voor de eerste keer stopt met medicijnen, beter gezegd probeert af te kicken van de eletriptan die ze bijna dagelijks slikt. Ze heeft de interventie nodig om uiteindelijk te leren wat een goede balans is in haar medicijngebruik. ‘Dat is een enorme zoektocht. Ik denk dat veel lotgenoten daarmee lopen te stoeien’, zegt Hottie nu. ‘Triptanen zijn aan de ene kant een oplossing om de klachten te bestrijden en bedrust te voorkomen, maar ze kunnen bij veel gebruik juist aanvallen oproepen. Ik vond het heel ingewikkeld om uit te vinden waar bij mij die grens naar overgebruik zat.’ Tijdens het detoxen thuis is er veel hulp van man, familie en vrienden om het jonge gezin draaiende te houden.

Bevalling

Rond haar 17e kreeg Hottie voor het eerst last van hevige, misselijkmakende migraine, op de momenten dat zij ongesteld was. De link met migraine was snel gelegd, omdat haar moeder en oma de ziekte ook hadden. Achteraf denkt Hottie dat zij eerder ook wel eens migraineaanvallen heeft gehad na feestjes en veel alcoholgebruik. Alleen dacht zij toen dat zij last had van een kater in plaats van ernstige hoofdpijn. Pas veel later riep Hottie de hulp in van een neuroloog toen na de bevalling van haar eerste kind de migraineklachten toenamen. De aanvallen verergerden zelfs na de geboorte van haar tweede en derde kind. ‘Je kunt nu gerust zeggen dat ik een chronische vorm van migraine heb, die mij uiteindelijk in de Ziektewet bracht.’

Detoxprotocol

In 2014 besluit Hottie voor de tweede keer om af te kicken. Zij was er niet in geslaagd de juiste balans in het medicijngebruik te vinden. Het feit dat ze een baan heeft, helpt niet mee om dat evenwicht te vinden. Ziekmelden betekent dat haar collega’s bij de Jeugdbescherming haar werk óók nog in hun overvolle agenda moeten persen. Dan liever een pil. Deze keer gaat de Hilversumse niet thuis maar in het ziekenhuis afkicken. Op de afdeling Neurologie onderwerpt zij zich aan het zogeheten detoxprotocol.

‘Op de eerste dag stop je me alle medicatie. Geen enkele vorm van pijnstilling is mogelijk. Wat je wel krijgt is een infuus voor de vochtregulatie, fysiotherapie en medisch-psychologische begeleiding. De migraineaanval die je dan hebt, wordt erger omdat je hersenen gaan schreeuwen om medicatie. Verder krijgt je hele lichaam afkickverschijnselen. Het slapen gaat slechter, je darmen zijn van streek, je bent onrustig – het hele lijf is van slag. In de zeven dagen dat het detoxprotocol duurt kun je niks en lig je de meeste tijd strontziek in bed. Ik kreeg wel medicijnen tegen het braken, en soms slaapmedicatie, wat heel fijn was.’

Ingewikkelde keuze

De vraag is waarom iemand bijna dagelijks triptanen slikt en tussendoor nog cocktailtjes van excedrin en ibuprofen inneemt, zoals Hottie deed? ‘Dat zijn geleidelijk processen’, legt zij uit. ‘Eerst maak je een duidelijke afspraak met de neuroloog over het slikken van acht triptanen per maand. Maar als je op een dag weer wakker wordt met erge hoofdpijn, kun je twee dingen doen. Of je neemt geen aanvalsmedicijn maar dan weet je dat je een paar dagen heel ziek bent. Of je neemt de pil wel, zodat je de dag enigszins redelijk kunt doorkomen, of kunt werken. Dat is een ingewikkelde keuze.’

Koele lucht

De derde keer is eind 2017. Opnieuw in het ziekenhuis, maar dat is bij uitzondering. Normaal gesproken mag je van de zorgverzekeraar maar één keer via een opname afkicken. Hottie grijpt een onderzoek met de RhinoChill van het HagaZiekenhuis aan voor haar nieuwe stoppoging. Ze mag meedoen aan een onderzoek waarbij migrainepatiënten koele lucht krijgen toegediend via de neu met de RhinoChill, een nieuwe Britse vinding. Deze methode zou patiënten mogelijk kunnen helpen bij het volledig afkicken van hun medicatie (we hebben daarover eerder bericht in Hoofdzaken, red.). Veel patiënten blijken het detoxen namelijk niet vol te houden omdat ze er te ziek van worden. Voor Hottie ging die vlieger niet op. Zij vond de RhinoChill niet fijn. ‘Ik heb er niets aan gehad. Je moet je voorstellen dat tijdens het afkicken je hoofd zo ontzettend pijn doet, alsof er een draaiende boor inzit. Elke prikkel, ook koele lucht via slangetjes in je neus, verergert de pijn. Ik vond het afschuwelijk. Zonder de RhinoChill ben ik gelukkig toch afgekickt.’

Rust en ruimte

We zijn nu een paar maanden verder. Hoe gaat het met de zoektocht naar de juiste balans in het medicijngebruik? Hottie vertelt dat ze met de neuroloog de strakke afspraak heeft om slechts vier keer per maand triptanen te slikken. Maar daar heeft zij natuurlijk niet genoeg aan. ‘Ik heb gemiddeld acht migraineaanvallen in een maand. Dat betekent dat ik ook aanvallen moet uitzieken, maar ze zijn minder heftig dan voor het afkickprogramma. Nu kan ik zelf bepalen wanneer het mij uitkomt om geen pil te slikken, bijvoorbeeld als je in een fijne periode met rust en ruimte zit.’

Blij en gelukkig

Hottie heeft tot haar laten doordringen dat zij een beperking heeft, dat zij dus chronisch ziek is. ‘Inderdaad, migraine beheerste mijn hele leven. Nu vind ik dat trouwens minder, waarschijnlijk door het accepteren dat je een ziekte hebt. Begrijp mij goed: ondanks alles voel ik mij blij en gelukkig! Mijn hoofd is veel helderder. Als je heel veel medicijnen neemt, ben je gewoon niet jezelf. Ik heb zelfs weer zin en energie om mij te verdiepen in een studie hypnotherapie. Heel interessant om te ervaren dat hypnotherapie ook iets kan betekenen voor migrainepatiënten. Maar daarover een andere keer meer, haha!’

Verslaafd aan medicijnen

Wanneer je afhankelijk bent geworden van medicijnen (zoals pijnstillers, slaapmiddelen, antidepressiva), ben je verslaafd. Een medicijnverslaving komt vaak voor en wordt vaak pas laat opgemerkt. Sommige geneesmiddelen zijn verslavender dan anderen. Als je merkt dat je meer van hetzelfde middel nodig hebt voor het zelfde effect of dat je klachten verergeren als je stopt of mindert met het medicijn, is de kans groot dat je verslaafd bent. Een verslaving kan onbewust er langzaam insluipen of je bent het bewust gaan gebruiken voor de ‘prettige’ neveneffecten. Je wordt niet meteen verslaafd bij het gebruik van de voorgeschreven medicijnen. Zoiets gaat geleidelijk. Het is daarom belangrijk altijd de instructies van je arts op te volgen. Mocht je toch verslaafd zijn geraakt of vermoeden dat je verslaafd bent geworden, neem contact op met je huisarts (of neuroloog). Soms is de verslaving zo erg, dat je onder begeleiding moet afkicken. (bron: GGZ Interventie)

Over wie hebben we het?

Ongeveer 2% van de bevolking heeft hoofdpijn door misbruik van pijnstillers. Het gaat meestal om  patiënten met ernstige migraine die van meet af aan vaak aanvallen krijgen en die veel pijnstillers innemen omdat ze de migraine niet meer verdragen. Soms zelfs preventief gebruiken om een aanval te voorkomen. Studies hebben aangetoond dat sommigen met migraine gemakkelijker zo’n complicatie ontwikkelen. Die aanleg is toe te schrijven aan een verminderde activiteit van de orbitofrontale cortex, het gedeelte van de hersenen dat ons in staat stelt om ‘nee’ te zeggen en dat het plezier- en beloningscircuit controleert. (bron: prof. Schoenen, neuroloog aan het CHR de la Citadelle te Luik, in MediPedia.)