reizen en vakantie met migraine of clusterhoofdpijn
,

Reizen en vakantie met migraine of clusterhoofdpijn

Geen chateau Migraine, wel vitamine V

Vakantie & hoofdpijnklachten: het is geen makkelijke combinatie. Maar onmogelijk is het zeker niet. We vroegen twee gespecialiseerde hoofdpijnverpleegkundigen, Ellen Askes van het Tergooi Ziekenhuis en Jennifer Trouerbach-Kraan van het LUMC, naar ‘tips en tricks’ voor mensen met migraine en clusterhoofdpijn. Volgens hen hoeft je vakantie niet verziekt te worden door hoofdpijn dankzij het herkennen en temmen van jouw triggers. ‘Ook tijdig plannen, voldoende medicatie meenemen en de juiste zelfzorg toepassen dragen bij aan genoeg hoofdpijnvrije dagen om ongestoord te genieten.’

Auteur: Rita Schriemer.
Verschenen in Hoofdzaken #2, juni 2017

Hoe fijn zou het zijn om Chateau Migraine de hele vakantie links te laten liggen. Toch is de kans dat je hoofdpijn je vergezelt op je reisdag of vakantie aanzienlijk. Verpleegkundige Ellen Askes van de hoofdpijnpoli van het Tergooi Ziekenhuis weet hoe dat komt. ‘Op reis is je prikkelgevoeligheid en het aantal prikkels hoger. Je bent meer gespannen en er zijn veel extra indrukken.’ Ellen adviseert allereerst om je niet druk te maken over een eventuele migraine-aanval. ‘Als je weet dat je hoofdpijn kunt krijgen, hoef je je er niet tegen te verzetten. Bereid jezelf erop voor en verzorg jezelf goed.’

Relatie

Wat is precies het verband tussen reizen en ernstige hoofdpijn? ‘Reizen per trein, auto, boot of vliegtuig veroorzaakt veranderingen in ons systeem’, zegt Ellen. ‘We weten niet precies waarom, maar die disbalans kan hoofdpijn uitlokken. Bovendien is bekend dat veranderingen in eet- en drinkpatroon belangrijke triggers vormen voor hoofdpijn en migraine.’ De verpleegkundige merkt terecht op dat we op reis op andere tijden eten en vaak onvoldoende drinken.

Luchtdruk

De relatie tussen vliegen en clusterhoofdpijn ligt net anders dan bij migraine, zegt collega Jennifer Trouerbach-Kraan van het LUMC. ‘Tijdens een clusterperiode kan lage luchtdruk, zoals in de bergen of tijdens een vliegreis een aanval uitlokken. Bij patiënten met episodische clusterhoofdpijn lokken deze factoren buiten een clusterperiode geen aanvallen uit.’

Ellen Askes: ‘Hoewel er geen oorzakelijk verband is vastgesteld tussen migraine en luchtdruk, geven mensen met migraine wel aan vaak last te hebben van verandering van luchtdruk, in de bergen of het vliegtuig. Het lijkt evengoed denkbaar dat een ander slaap-waakritme, een andere tijdszone of verandering in eet- en drinkpatroon in het vliegtuig een rol spelen in het activeren van migraine.’

Doorbreken van voorspelbaarheid

Buiten mogelijke triggers van luchtdruk, klimaat (hitte) en tijdsverschillen, is de mens met migraine gebaat bij voorspelbaarheid en regelmaat. Op vakantie doorbreken mensen de regelmaat. Je gaat vaak later naar bed en slaapt langer. Je eet op andere tijden en andere gerechten. Je gaat je wat vaker te buiten aan voedsel of drankjes. Die afwisseling is leuk en spannend, maar heeft tevens een keerzijde. ‘Al deze dingen kunnen je gevoeligheid voor migraine beïnvloeden’, aldus Ellen.

Bij clusterhoofdpijn ligt dat anders, volgens Jennifer. ‘Er zijn verschillende factoren die een clusterhoofdpijnaanval kunnen uitlokken, zoals alcohol of verandering in weeromstandigheden. Dit geldt voor mensen in een clusterperiode. Bij patiënten met episodische clusterhoofdpijn lokken externe factoren niet het ontstaan van aanvallen uit.’

Plannen

Beide hoofdpijnverpleegkundigen benadrukken het belang van een goede vakantieplanning en voorbereiding voor mensen met ernstige hoofdpijn. In relatie tot migraine zegt Ellen: ‘Voorkom in elk geval alle vermijdbare stress. Plan alles op tijd. Pak op tijd en rustig je spullen in. Heb de paspoorten en reisbescheiden ter hand.’ Het aanvragen van voldoende medicijnen, een medicijnpaspoort en een eventuele Engelstalige brief over je medicatie, maken volgens haar deel uit van de voorbereiding.

Injecties en zuurstof

Voor mensen met clusterhoofdpijn is een degelijke planning cruciaal. Jennifer: ‘In sommige landen of bij vliegreizen heb je een Engelstalige verklaring van je arts nodig als je in je handbagage injectiepennen of medicatie meeneemt.’ Als zuurstof verlichting geeft bij clusterhoofdpijn regel dan op tijd de zuurstof in het buitenland. Vraag aan je leverancier en zorgverzekering wat de mogelijkheden zijn, want dat kan verschillen per land. Doe dit op tijd het kan enkele weken duren voordat het geregeld is. En ga niet met zuurstofflessen – hobbeldebobbel –  achterin in de caravan op pad, want dat is gevaarlijk.’

Kriebels?

Reizen met migraine of clusterhoofdpijn is dus geen onmogelijke opgave, maar vraagt de nodige voorbereiding en zelfzorg. De redactie van Hoofdzaken wenst jou dan ook een plezierige en hoofdpijn-arme vakantie. Met het stappenplan (zie inzet) kom je vast een heel eind! Bon voyage!

Tips & tricks

  • Wees goed voorbereid. Vraag tijdig en voldoende medicatie aan bij je arts of specialist.
  • Gebruik je een injectiepen? Check bij je vliegmaatschappij en/of land van bestemming of je hiervoor een verklaring van je arts nodig hebt. Vraag deze op tijd aan.
  • Heb je geen schriftelijke verklaring nodig, vraag dan bij de apotheek om een medicijnpaspoort. Zo heb je een overzicht van je medicatiegebruik als je onverhoopt medische hulp nodig hebt.
  • Heb je clusterhoofdpijn en gebruik je zuurstof voor de pijnmedicatie? Leg tijdig contact met de leverancier en zorgverzekeraar over de logistiek en bekostiging van je medicatie op de vakantiebestemming.
  • Neem voldoende medicatie mee voor de hele vakantie. Het kan zijn dat je op vakantie vaker migraineaanvallen hebt dan gebruikelijk, als gevolg van extra triggers.
  • Houd je (aanvals)medicijnen in je handbagage. Je kunt dan direct je medicijnen innemen zodra je een aanval voelt opkomen. Zorg dat je voldoende medicatie in je handbagage hebt voor de eerstkomende dagen, mocht je onverhoopt bij aankomst niet direct bij je ruimbagage kunnen.
  • Bescherm jezelf tegen een overdaad aan prikkels. Draag een zonnebril tegen fel licht en vele indrukken. Oordopjes (eventueel oogmaskers) helpen je om extra prikkels buiten te sluiten.
  • Drink regelmatig en voldoende water. Milde uitdroging is een bekende trigger voor migraine.
  • Tackle vermijdbare stressoren met een goede voorbereiding. Dus pak bijtijds in en houd je reisbescheiden binnen handbereik.
  • Reis je met de auto? Pauzeer regelmatig voor frisse lucht, beweging en eten en drinken (ook goed voor mensen die geen hoofdpijnklachten hebben).

Op migraine.com vonden we een aansprekende aanvullende tip:

  • Maak je persoonlijke ‘noodpakket’ voor een aanval op een reisdag. Behalve water en je medicijnen, bevat het dingen die je comfort of verlichting geven bij een aanval. Dat kan een bepaalde geur of smaak zijn, oordopjes tegen geluid, een verkoelend oogmasker. Houd dit pakket binnen handbereik.

Met migraine op vakantie: ‘Meine Tochter braucht Maxalt!’

Sheila Kamerman: ‘We gingen skiën met de hele familie in Oostenrijk, in het Zillertal. Broer mee met kinderen. En wij met ons samengesteld gezin met vijf kinderen. En natuurlijk opa en oma, die het meeste betaalden. Iedereen had er zin in. Ik heb niet vaak een migraine-aanval, ongeveer eens in de drie maanden. Maar: een vakantie is altijd een trigger. Gek genoeg ben ik dat altijd vergeten als ik op vakantie ga. Alles had ik ingepakt: van skisokken tot extra muts. Maar migrainemedicijnen was ik vergeten.

Onderweg in de nachttrein begon de hoofdpijn al. Gelukkig heb ik standaard een paar pillen in mijn tas bij me. Maar eenmaal in het Zillertal ging de hoofdpijn niet weg. Mijn vader, bekend met migraine, begreep de urgentie als geen ander en ging in zijn beste Duits rondbellen. “Gibt es ein Doktor im Tal? Meine Tochter braucht Maxalt!” Het kostte veel moeite, er was natuurlijk geen recept maar wel een leeg Maxalt/doosje met mijn naam erop. Uiteindelijk lukte het om een arts te overtuigen dat de pillen écht nodig waren. Alleen de apotheek zat een flink aantal dorpjes verderop.

En zo komt het dat iedereen nog weet hoe ik bij een apotheek aanklopte. Hoe er een man een luikje opende en aandachtig luisterde. Daarna een blik wierp op het groepje giebelende kinderen een stukje verderop. Hoe het luikje weer sloot. En daarna weer opende en een pakje Maxalt-tabletten in zijn hand had. Ik moest contant afrekenen. Dat deed ik met liefde.’

Tips en ervaringen via Facebook

  • ‘Voldoende triptanen mee, hoed mee, zonnebril mee, opletten wat je eet, ritme in de gaten houden en inderdaad ook steeds denken wel of geen wijn. En toch zou ik het niet willen missen en geniet ik van de vakantie! Migraine thuis of migraine op vakantie. Geniet van de goede dagen!’
  • ‘Buiten de medicijnen, zonnebril, hoed, spuugbak, et cetera denk ik er nu aan om een of twee dagen eerder te gaan. Want dag na aankomst steevast migraineaanval. Of wellicht moet ik op de autoreis van 600 km een overnachting doen… Ik ben er nog niet helemaal over uit.’
  • ‘Ik ben gestopt met vliegreizen op tijden die mijn normale dagritme verstoren (door vroeger op te moeten staan of pas laat naar bed te kunnen gaan).’
  • ‘Wij hebben een vaste plek op een camping redelijk in de buurt van huis. Daar ligt altijd een extra doosje triptanen, net als thuis. Ik kan als ik wil in een half uur thuis zijn, maar blijf meestal gewoon waar ik ben tijdens een aanval.’
  • ‘Mijn eerste herinnering aan migraine op vakantie is het beeld van mijn moeder, spugend van de migraine langs de kant van de weg, op de eerste reisdag. Mij verging het als moeder op vakantie niet veel beter. Al had ik het geluk dat ik een Imigran-spuit in mijn ontblote bovenbeen kan zetten terwijl manlief de ‘kilometers vreet.’ De kinderen op de achterbank zijn vertrouwd met dit beeld. Ze weten dat er het komende halfuur geen muziek wordt opgezet en ze houden hun mondjes dicht. Ze weten: straks is mama er weer bij.’

Benieuwd naar Hoofdzaken? Word lid van Hoofdpijnnet en ontvang ons ledenmagazine 4 keer per jaar!