Zenuwpijn ter hoogte van het hoofd en aangezicht

Aangezichtspijn kan worden veroorzaakt door zenuwpijn ter hoogte van het hoofd en het aangezicht. We zetten verschillende vormen voor u op een rij. 

Trigeminusneuralgie

De trigeminuszenuw is een van de aangezichtszenuwen. Patiënten met trigeminusneuralgie (pijn van de trigeminuszenuw) hebben herhaalde, kortdurende aanvallen met zeer hevige pijnscheuten aan één kant van het gezicht. De aanvallen duren een fractie van een seconde tot twee minuten. De pijn straalt uit naar de neusvleugel of naar de onderkaak.

De aanvallen kunnen uitgelokt worden door het aanraken van kleine gebieden (triggerpoints), bijv. de neusvleugel. Ook temperatuurinvloeden, airconditioning of bewegingen (kauwen, scheren, tandenpoetsen of praten) kunnen een pijnaanval uitlokken. De aanvallen verlopen volgens een herkenbaar patroon bij dezelfde patiënt. Er wordt aangenomen dat druk op de trigeminuszenuw door een bloedvat (ter hoogte van de achterste schedelgroeve) de meest voorkomende oorzaak is van trigeminusneuralgie. Deze druk zou zorgen voor plaatselijke prikkeling en soms aantasting van de zenuw. Hierdoor ontstaan de kenmerkende pijnklachten.

Er zijn twee vormen van trigeminusneuralgie: primaire trigeminusneuralgie en secundaire trigeminusneuralgie.

  • Primaire trigeminusneuralgie
    De behandeling van primaire trigeminusneuralgie bestaat in de eerste plaats uit medicijnen. Als medicijnen niet helpen, kan de arts bestraling of een operatieve ingreep met u bespreken. Welke behandeling gekozen wordt, hangt af van bijwerkingen en risico’s, het resultaat van eerder toegepaste behandelingen, en uiteraard van wat u wilt. Lees meer over medicijnen en behandeling van primaire trigeminusneuralgie in de Richtlijn Aangezichtspijn.
  • Secundaire trigeminusneuralgie
    De klachten zijn hetzelfde als bij primaire trigeminusneuralgie, maar hierbij is er een andere oorzaak. Bij de secundaire vorm is er per definitie sprake van een beschadiging van de zenuw (of samendrukking, maar anders dan bij primaire vorm). De twee belangrijkste oorzaken zijn multiple sclerose en herpes zoster (gordelroos). Ondanks de zenuwbeschadiging worden er bij slechts een kwart van de patiënten duidelijke afwijkingen gevonden bij neurologisch onderzoek. Meestal vindt de arts dan gevoelsuitval in een tak van de trigeminuszenuw. De patiënt kan ook andere afwijkingen hebben, bijvoorbeeld gedeeltelijke verlammingen van oogspieren. Meestal kan de arts de diagnose stellen na goed uitvragen van uw klachten en zorgvuldig lichamelijk onderzoek. Bij een trigeminusneuralgie kan aanvullend onderzoek (een MRI-scan of eventueel een CT-scan) overwogen worden. Lees meer over medicijnen en behandeling van secundaire trigeminusneuralgie in de Richtlijn Aangezichtspijn.

Glossofaryngeusneuralgie

Glossofaryngeusneuralgie wil zeggen: zenuwpijn aan de tong-keelzenuw. Men onderscheidt een klassieke (primaire) en een symptomatische vorm van tong-keelzenuwpijn). Beide vormen zijn zeer zeldzaam. De oorzaak van de klassieke tong-keelzenuwpijn zou dezelfde zijn als die van de primaire trigeminusneuralgie: druk op de zenuw door een bloedvat. De symptomatische vorm van tong-keelzenuwpijn kan komen door gezwellen, een verwijding van de halsslagader, infecties en multiple sclerose. Ook kan de tong-keelzenuw geïrriteerd worden door een te lang botuitsteeksel aan de schedelbasis.

Tong-keelzenuwpijn lijkt op trigeminusneuralgie. Er zijn herhaalde kortdurende aanvallen van zenuwpijn, maar dan achterin de keel, achteraan de tong of mondholte en het oor. De aanvallen duren hoogstens twee minuten. De pijnklachten zijn wisselend, met pijnaanvallen en tussen de aanvallen door periodes met lichte of helemaal geen klachten. De pijn is ernstig, scherp en stekend en kan uitgelokt worden door slikken, kauwen, praten, hoesten en gapen. De aanvallen verlopen telkens gelijk bij de individuele patiënt. Bij neurologisch onderzoek is er geen duidelijke afwijking aanwezig. De klachten kunnen niet worden toegeschreven aan een andere aandoening.
Om tong-keelzenuwpijn aan te kunnen tonen is uitgebreid onderzoek door een KNO-arts en een neuroloog nodig.